autor: admin | 20 luty 2009
W roku 1850 w pracowni Thomasa Couture’a, profesora Szkoły Sztuk Pięknych i członka Akademii, zjawił się młody człowiek, którego strój wyszukany, ale nie rzucający się w oko, wskazywał na znajomość reguł dandyzmu, a nienaganne maniery pozwalały się domyślać, że odebrał staranne wychowanie. Jego rodzice, ludzie zamożni i należący do elity mieszczańskiej, życzyli sobie, żeby młody człowiek studiował prawo, przystali jednak na jego wybór kariery marynarza: w 1848 roku, gdy nie miał jeszcze lat siedemnastu, wyprawiono go na szkolnym statku do Rio de Janeiro. Ale dwa nie zdane egzaminy do Szkoły Żeglarskiej rozstrzygają sprawę i niedoszły marynarz wybiera zawód, którego nie lubią w dobrych rodzinach: chce zostać malarzem.
Couture, którego uczniem zostaje młody Edouard Manet, nie tylko uważa się za pierwszego wśród artystów żyjących, ale jest głęboko przekonany, że wszyscy inni są zwykłymi knociarzami. Arogancki i pewien siebie, kpi z Delacroix, a nawet nie liczy się z Ingres’em, od którego nie różni się zresztą w sposobie nauczania: rysunek jest wszystkim, kolor sprawą drugorzędną; po określeniu planów rysunkiem malarz wypełni kolorem odpowiednie i z góry wiadome miejsca. Ten rysunek powinien być możliwie elegancki i koniecznie idealizowany; ukazywanie przedmiotów takimi, jakie one są, jest niewolniczym naśladownictwem i dowodzi wulgarności artysty. Toteż głównym obiektem ataków Couture’a staje się Courbet, którego samo już nazwisko przyprawia autora dewizy „ideał i bezosobowość” o nietajoną wściekłość. Ażeby ustrzec swych uczniów przed zgubnym wpływem realizmu, Couture nie gardzi żadnym sposobem. Ucieka się nawet do karykatury, której ulubionym tematem jest realista: mistrz wyobraża go najchętniej w momencie, gdy siedząc na głowie olimpijskiego Jowisza kopiuje łeb świni; obok niego Laokoon przysłonięty głąbem kapusty i odlew nóg gladiatora, na których spoczywa stary bucik, dają dokładne pojęcie o stosunku realisty do „ideału”.